11 Σεπτεμβρίου 1973: Το φασιστικό πραξικόπημα στη Χιλή

Χιλή. 11 Σεπτέμβρη 1973.     Με τις πλάτες των ΗΠΑ εκδηλώνεται και επικρατεί στρατιωτικό πραξικόπημα με επικεφαλής τον στρατηγό Πινοσέτ, που ανατρέπει την κυβέρνηση της Λαϊκής Ενότητας η οποία διήρκεσε 1.141 μέρες. Ο πρόεδρος Σαλβαδόρ Αλιέντε πεθαίνει ηρωικά υπερασπιζόμενος το προεδρικό μέγαρο.
Στα χρόνια που θα ακολουθήσουν οι φυλακισμένοι ξεπερνάνε τις 40 χιλιάδες, οι βασανισμένοι φτάνουν τις 30.000. Σε 3.065 ανέρχονται επίσημα οι νεκροί – εκτελεσμένοι και «εξαφανισμένοι». Πολλοί από αυτούς -όπως ο τόσο αγαπητός στη χώρα μας μουσικοσυνθέτης Βίκτορ Χάρα- αφήνουν την πνοή τους τις πρώτες μέρες κιόλας στο Στάδιο του Σαντιάγκο όπου στοιβάζονται κατά χιλιάδες.

Από την εκλογή του Αλιέντε στο πραξικόπημα
Το 1969 συγκροτείται η Λαϊκή Ενότητα ενόψει των προεδρικών εκλογών του 1970 στις οποίες συμμετέχει με υποψήφιο τον Σαλβαδόρ Αλιέντε. Στις εκλογές της 4ης Σεπτέμβρη 1970 βγαίνει πρώτος με 36,6% (με διαφορά 1,3% από το δεύτερο) και στις 4/11 αναλαμβάνει καθήκοντα.
Η κυβέρνηση της Λαϊκής Ενότητας -δεχόμενη σημαντική βοήθεια από την ΕΣΣΔ και άλλες σοσιαλιστικές χώρες προωθεί μια σειρά μέτρα που βελτιώνουν ουσιαστικά τη ζωή των λαϊκών στρωμάτων.
Περνάνε στα χέρια του κράτους τα ορυχεία χαλκού (μάλιστα η εθνικοποίηση περνά ομόφωνα από το Κοινοβούλιο). Συνολικά εθνικοποιούνται γύρω στις 70 μεγάλες επιχειρήσεις. Απαλλοτριώνονται τσιφλίκια εκατομμυρίων στρεμμάτων. Η βιομηχανική παραγωγή ανεβαίνει. Δίνονται μισθολογικές αυξήσεις και αυξάνει η συμμετοχή των μισθωτών στο ΑΕΠ από 50% σε 59% σε συνθήκες αυξημένων ρυθμών ανάπτυξης (το 1971 αγγίζει το 7%) και ενόσω η παγκόσμια καπιταλιστική οικονομία δεν έχει ακόμη κλονιστεί από την κρίση που θα ξεσπάσει το 1973.
Στις δημοτικές εκλογές τον Απρίλη του 1971 η Λαϊκή Ενότητα αποκτά απόλυτη πλειοψηφία (το ΚΚ Χιλής λαμβάνει 16,9%). Ωστόσο το γεγονός ότι η αστική τάξη διατηρεί την οικονομική και πολιτική της κυριαρχία γίνεται σύντομα αισθητό.

allende
Βασικά διατροφικά προϊόντα όπως το κρέας και τα πουλερικά σχεδόν εξαφανίζονται από την αγορά. Αρκετά αργότερα γράφεται ότι αρκετοί από τους γαιοκτήμονες σφαγιάζουν μαζικά ζώα και πουλερικά με μια λογική «καμένης γης». Γενικεύεται η μαύρη αγορά, το δολάριο εκτινάσσεται. Το 1972 υπάρχει έλλειψη σε σχεδόν όλα τα είδη πρώτης ανάγκης, από τρόφιμα μέχρι οδοντόκρεμες και σπίρτα.
Μπροστά σε αυτή την κατάσταση η κυβέρνηση επιλέγει τον εξευμενισμό επιχειρηματικών κύκλων. Προσπαθεί να καθησυχάσει το κεφάλαιο επαναλαμβάνοντας πως το πρόγραμμα εθνικοποιήσεων αφορά μόνο 150 από τις 35.000 βιομηχανίες και βιοτεχνίες της χώρας.
Το Μάρτη του 1971 ο Αλιέντε από το βήμα του Κογκρέσου κάνει άνοιγμα προς τους μικρούς και μεσαίους βιομήχανους συγκαταλέγοντάς τους στους «οικοδόμους της νέας οικονομίας». Εκδηλώνονται αντιθέσεις μέσα στην ίδια την κυβέρνηση. Αναπτύσσονται ουτοπικές και αντιδραστικές θεωρίες περί «Χιλιανού Σοσιαλισμού» σε αντιδιαστολή με τον επιστημονικό σοσιαλισμό και σε αντιπαράθεση με την ΕΣΣΔ. Στις 26 Μάη 1972 στην εφημερίδα «Ελ Σίγκλο» του ΚΚ Χιλής γίνεται λόγος για σοβαρή κρίση πολιτικού προσανατολισμού στη Λαϊκή Ενότητα και στην πορεία της κυβέρνησης.
Οι αντιφάσεις αυτές, όπως είναι αναμενόμενο, τροφοδοτούν τη σύγχυση και βοηθούν στην αποστασιοποίηση μαχητικών τμημάτων της εργατικής τάξης και των λαϊκών στρωμάτων που στήριξαν τη Λαϊκή Ενότητα στη βάση ενός προγράμματος που διακήρυττε τη λαϊκή εξουσία: «Οι επαναστατικοί μετασχηματισμοί που απαιτεί η χώρα μπορούν να πραγματοποιηθούν μόνο εάν ο χιλιάνικος λαός πάρει στα χέρια του την εξουσία και την ασκήσει πραγματικά και αποτελεσματικά… Οι λαϊκές και επαναστατικές δυνάμεις δεν ενώθηκαν για να αγωνιστούν για μια απλή αντικατάσταση ενός προέδρου από άλλον, ούτε για να αλλάξουν ένα κόμμα από άλλα στην κυβέρνηση, αλλά για να φέρουν σε πέρας τις βαθιές αλλαγές που απαιτεί η εθνική κατάσταση στη βάση του περάσματος της εξουσίας από τις παλιές ομάδες που επικυριαρχούν στους εργαζόμενους, την αγροτιά και τα προοδευτικά τμήματα των μεσαίων στρωμάτων της πόλης και του χωριού».
Η κυβέρνηση της Λαϊκής Ενότητας φυσικά τελικά έδρασε στο πλαίσιο από το οποίο αντλούσε τη νομιμότητά της.Γι’ αυτό όχι μόνο δε διαμορφώνεται Λαϊκό Κράτος και «νέα θεσμική τάξη πραγμάτων» που υποσχόταν το πρόγραμμά της, αλλά σύνθημα κεντρικό των κυβερνητικών κύκλων γίνεται η αυστηρή τήρηση της θεσμικής νομιμότητας του αστικού κράτους, την ώρα που οι κλασικοί του Μαρξισμού – Λενινισμού προειδοποιούσαν πως η συντριβή του είναι προϋπόθεση για τη λαϊκή εξουσία. Το πρόβλημα της εξουσίας επιδρά και στην πολιτική συμμαχιών με τα μικροαστικά στρώματα, καθώς το κράτος – αστικό ή εργατικό – αποτελεί βασικό μοχλό για την υλοποίησή της.
Καθόλη αυτή την περίοδο η ταξική πάλη οξύνεται με όλες τις μορφές. Η ταξική και πολιτική πόλωση κλιμακώνεται. Οι απεργιακές κινητοποιήσεις αυξάνονται εντυπωσιακά, δείχνοντας μια ανεβασμένη κινητικότητα της εργατικής τάξης. Παράλληλα πολλαπλασιάζονται οι απόπειρες αποσταθεροποίησης. Τον Οκτώβρη του 1970 δολοφονείται ο αρχηγός των Ενόπλων Δυνάμεων στρατηγός Σνέιντερ. Τον Οκτώβρη του 1972 εκδηλώνεται λοκ-άουτ με πυρήνα τους ιδιοκτήτες των φορτηγών, που επιχειρεί να παραλύσει μεταφορές και συγκοινωνίες. Το 1973 εκδηλώνεται η καπιταλιστική κρίση με ιδιαίτερη ένταση στη Χιλή. Ο πληθωρισμός τρέχει με τριψήφιο νούμερο. Παρά ταύτα στις βουλευτικές εκλογές της 4 Μάρτη η Λαϊκή Ενότητα λαμβάνει το 43,4% των ψήφων. Η οργανωμένη ένοπλη βία από παρακρατικές οργανώσεις όπως η «Πατρίδα και Ελευθερία» δεν συναντά οργανωμένη λαϊκή απάντηση. Τον Ιούλη δολοφονείται ο πλοίαρχος Αρτούρο Αράγια, υπασπιστής του Αλιέντε. Στις 22 Αυγούστου το Κοινοβούλιο καταγγέλλει με ψήφισμά του τον Αλιέντε για παραβιάσεις του Συντάγματος και επιδίωξη εγκαθίδρυσης ολοκληρωτικού καθεστώτος.
Ο Αλιέντε όχι μόνο απορρίπτει κάθε πρόταση για εξοπλισμό του λαού αλλά στις 23 Αυγούστου τοποθετεί τον Πινοσέτ επικεφαλής των Ενόπλων Δυνάμεων και επιπλέον του εμπιστεύεται τα όποια σχέδια υπήρχαν για την άμυνα σε ενδεχόμενο πραξικόπημα. Η συνέχεια είναι γνωστή…

allende2

Η περίοδος διακυβέρνησης από την κυβέρνηση Αλιέντε, αλλά και τα όσα ακολούθησαν αποτελούν πραγματικό μάθημα Ιστορίας, τόσο για τις κινήσεις, τη δράση των προοδευτικών και επαναστατικών δυνάμεων, την κινητικότητα των μαζών που κορυφώθηκε, αλλά και την ένταση της πάλης από την ολιγαρχία και τις ιμπεριαλιστικές δυνάμεις. Ωστόσο ανέδειξε και τις αυταπάτες περί «μεταβατικών κυβερνήσεων» και «ειρηνικού κοινοβουλευτικού περάσματος στο σοσιαλισμό», φορέας των οποίων ήταν το ΚΚ Χιλής και φυσικά ο Πρόεδρος Αλιέντε.

Πηγη : 902.gr

Με αφορμή τη συμπλήρωση 42 χρόνων από το πραξικόπημα στη Χιλή, θα γίνει στο Μπεντρεντίν η προβολή της ταινίας του Patricio Guzmán «Salvador Allende».  Παρασκευή 11/9 στις 21:30.

Advertisements

Σχολίασε ελεύθερα

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s